Op 4 mei worden ook in Barendrecht de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en latere vredesmissies en oorlogssituaties herdacht. Vanwege het coronavirus gebeurt dit in kleine kring, zonder publiek. Voor Jan
van Belzen is het zijn laatste dodenherdenking als burgemeester. Hij koestert de indrukwekkende herinneringen aan voorgaande herdenkingen en licht een tipje van de sluier op over zijn speech van dit jaar.

Om met dat laatste te beginnen: de burgemeester sloeg aan op een artikel van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Onderzoekers concludeerden in het rapport ‘Een jaar met corona’ dat de coronacrisis leidt tot grote verdeeldheid tussen verschillende bevolkingsgroepen.

Terwijl in de eerste crisismaanden saamhorigheid heerste, is het vertrouwen in de medemens volgens de onderzoekers daarna fors afgenomen. Zo namen niet alleen de spanningen tussen jong en oud toe, maar ook tussen mensen met een kwetsbare en een goede gezondheid. De overheid moet voorkomen dat de vlam in de pan slaat, zo luidde een advies. Van Belzen: “SCP-directeur Kim Putters verwoordde het treffend. Hij gaf aan dat een crisis vaak gepaard gaat met stigmatisering en waarschuwde dat het aanwijzen van zondebokken ertoe kan leiden dat spanningen tussen bevolkingsgroepen oplopen. Dat zette mij aan het denken.

Volgende week staan we stil bij 76 jaar vrijheid. In tijd ligt die periode ver achter ons, maar het gevaar om te denken in ‘zondebokken’ ligt nog steeds op de loer. Het is heel actueel. Antisemitisme neemt toe, en vanwege corona zijn we ook geneigd te denken in kampen. Dat is nooit goed. We moeten terug naar de verbondenheid die er tijdens de eerste coronagolf wel sterk was. We moeten waken voor tweespalt, valse sentimenten en ongelijkheid. Dat wil ik tijdens mijn toespraak op 4 mei onder de aandacht brengen.”

Van Belzen maakt de 4 mei-herdenking in Barendrecht voor de 16de keer mee als burgemeester. “Ik heb het altijd als zeer mooi en waardevol ervaren. Een volle kerk, indrukwekkende sprekers, muzikale omlijsting, de twee minuten stilte met het oorverdovende ruisen van de wind en het fl uiten van de vogels: dat blijft indrukwekkend. Helaas zat er vorig jaar vanwege corona ook niets anders op dan voor een aangepast programma, zonder publiek, te kiezen. Heel moeilijk dat zo’n belangrijk moment ook dit jaar terplekke nog niet gedeeld kan worden met inwoners. Het drukt ons tegelijkertijd wel meteen met onze neus op de feiten: vrijheid is een kostbaar goed en niet vanzelfsprekend. Vanwege corona voelen we allemaal een beetje wat het is om een stuk vrijheid af te staan. Gelukkig hebben we wel nog altijd de vrijheid van denken en godsdienst, vrije verkiezingen en een democratie. Dat is nog steeds een fijne basis.”

Oorlogsverhalen doorgeven aan volgende generaties
De burgemeester behoort tot de laatste generatie die verhalen over de Tweede Wereldoorlog uit eerste hand hoorde. “Een van mijn opa’s was actief in het verzet in de Haarlemmermeer. De vader van mijn vrouw moest onderduiken, wat in de Randstad niet meeviel. Ook had hij last van hongeroedeem. Mijn eigen vader moest evacueren uit Zeeland en van mijn moeder hoorde ik verhalen over de angst tijdens de oorlog en het wegblijven bij het raam. Als voormalig geschiedenisleraar fascineren deze verhalen mij mateloos. En het is ontzettend belangrijk om ze door te geven aan volgende generaties.”