Op woensdag 10 juni vond een grootschalige controle op fatbikes plaats in Barendrecht, in aanwezigheid van minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en wethouder Lennart van der Linden. Die dag is ook de nieuwe fatbike-campagne gestart én de nieuwe 'Fatbike Reality Checklist' gepresenteerd. 

De fatbike checklist is ontworpen voor ouders, zodat zij weten waar ze op moeten letten bij de fatbike van hun kind. Uit onderzoek blijkt namelijk dat jongeren met een fatbike de verkeersregels wel kennen, maar door groepsdruk, zelfoverschatting of juist uit weerstand tegen negatieve reacties roekeloos gaan rijden. Daarom kan ingrijpen van ouders ongelukken, hoge boetes, schadeclaims en een strafblad voorkomen.

De checklist is onderdeel van de campagne ‘’t Kan hard gaan’, die 15 juni van start gaat. Tijdens de controleactie zal de politie controleren op opgevoerde, ongekeurde en illegale fatbikes. Minister Vincent Karremans van IenW is aanwezig om toe te zien op de controle. Doel van de komende campagne is om ouders van roekeloze fatbike-rijders te vragen het gesprek aan te gaan met jongeren, hen te wijzen op de gevaren en te controleren of hun fatbike is opgevoerd en aan de regels voldoet. Dit onder het motto: ‘De politie controleert op straat, check jij de fiets van je kind thuis?’

Minister Karremans: “Jongeren die over de stoep scheuren of die vanuit nul met een gashendel keihard optrekken: heel veel mensen storen zich aan de overlast die fatbikes veroorzaken. Bovendien neemt het aantal ongelukken toe: sinds 2022 is het hersenletsel onder jongeren op de elektrische fiets verzesvoudigd. Daarom gaan we aan de slag met een helmplicht voor alle e-bikes, met een minimumleeftijd voor fatbikes en komen er mogelijkheden voor fatbikevrije zones voor gemeenten. Maar: het is óók heel belangrijk dat mensen zichzelf bewuster worden van de risico’s. Het zou helpen als ouders bijvoorbeeld het gesprek aangaan met hun kinderen.”

Jongeren die met een opgevoerde fatbike worden gepakt, kunnen een hoge boete en strafblad krijgen. Bij een ongeluk moeten ze zelf of hun ouders soms hoge schadeclaims betalen. Waarom ze het dan toch doen wordt duidelijk in het onderzoek ‘Roekeloos of rockster’, dat bureau Muzus in opdracht van IenW heeft uitgevoerd onder 140 jongeren met een fatbike of e-bike en 40 professionals. Jongeren zien de fatbike vooral als een stoere fiets die hen meer vrijheid geeft. Ze kunnen er relatief goedkoop, met meerdere personen tegelijk, sneller grotere afstanden mee afleggen. Dat vergroot hun wereld. De risico’s van het rijden met meerdere personen op een opgevoerde fatbike met slechte remmen, worden minder belangrijk gevonden. Als ze boze blikken krijgen, gaan ze soms expres roekelozer rijden.

Het is belangrijk dat ouders thuis het gesprek aan gaan om dit gedrag bespreekbaar te maken. Zij kunnen wijzen op de gevaren en enorme gevolgen van rijden op een illegale fatbike. Ook zouden ze samen de fatbike kunnen controleren.

De nieuwe checklist helpt daarbij. Zo staat er niet alleen in hoe ze opgevoerde fatbikes kunnen checken op de maximumsnelheid (mag niet harder dan 25 km per uur) of de gashendel (zonder trappen maximaal 6 km per uur), maar ook dat ze de remmen moeten controleren. Als remmen snel slijten, is dat vaak een signaal dat de e-bike illegaal is opgevoerd.

Deze maatregel is onderdeel van een groter pakket om fatbikes aan te pakken. In de brief die Minister Karremans in april naar de Tweede Kamer stuurde, laat hij weten dat er een minimumleeftijd komt voor de fatbike en dat gemeenten de mogelijkheid krijgen om fatbikevrije zones in te voeren. Daarnaast werkt hij aan een helmplicht voor jongeren op elektrische fietsen tot 18 jaar. Het doel is deze per 1 september 2027 in te laten gaan.