De gemeente Barendrecht heeft op 21 oktober uit voorzorg websites en digitale voorzieningen tijdelijk offline laten halen vanwege een beveiligingslek in PHP. Volgens de gemeente waren er op het moment van overleg met de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) geen aanwijzingen dat cybercriminelen succesvol misbruik hadden gemaakt van de kwetsbaarheid.

Dat blijkt uit antwoorden van het college van burgemeester en wethouders op schriftelijke vragen van raadslid Jacinta Floor namens de VVD-fractie. De partij wilde weten welke maatregelen de gemeente heeft genomen om de digitale veiligheid te waarborgen en hoe inwoners worden geïnformeerd wanneer gemeentelijke websites bij calamiteiten niet bereikbaar zijn.

De gemeente heeft de situatie samen met leveranciers en de IBD beoordeeld. De gemeentelijke website wordt extern gehost. Volgens het college heeft de leverancier bij het beveiligingslek snel gehandeld. Andere digitale voorzieningen, waaronder interne bedrijfsapplicaties, draaien voornamelijk in een geïsoleerde omgeving. De gemeente houdt samen met softwareleveranciers mogelijke kwetsbaarheden in de gaten.

Alternatieve communicatiekanalen

Toen websites vanwege het beveiligingslek tijdelijk werden uitgeschakeld, schakelde de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (VRR) over op een alternatief communicatiekanaal via alert.rijnmondveilig.nl. Dit platform maakte geen gebruik van de kwetsbare techniek en bleef beschikbaar voor crisisinformatie.

Ook werd gecontroleerd of NL-Alert nog werkte. Dat systeem bleek niet getroffen door de kwetsbaarheid en bleef volledig operationeel. Via sociale media informeerden de gemeente en de veiligheidsregio inwoners over het tijdelijk offline halen van websites. Daarbij werd ook gewezen op de telefonische bereikbaarheid van de gemeente.

Medewerkers van het gemeentelijke Klantcontactcentrum waren op de hoogte gebracht, zodat zij vragen van inwoners konden beantwoorden.

Sirene en calamiteitenzender

De VVD wilde ook weten hoe inwoners worden gewaarschuwd wanneer bij een ernstige calamiteit niet alleen gemeentelijke websites, maar ook internet en sociale media uitvallen.

Volgens het college kunnen in dat geval waarschuwingssirenes worden ingezet. Inwoners krijgen daarmee het signaal om naar binnen te gaan, ramen en deuren te sluiten en verdere informatie te volgen via RTV Rijnmond. De regionale omroep blijft als calamiteitenzender beschikbaar via de radio.

Daarnaast wordt de komende jaren gewerkt aan een landelijk netwerk van noodsteunpunten. Deze moeten inwoners toegang bieden tot informatie en ondersteuning wanneer reguliere communicatiekanalen langdurig zijn uitgevallen.

Systemen gecontroleerd

De VVD vroeg verder wanneer de alternatieve communicatiemiddelen voor het laatst onder realistische omstandigheden waren getest.

Volgens het college vormde het beveiligingsincident van 21 oktober een situatie waarin de beschikbaarheid van alternatieve communicatievoorzieningen daadwerkelijk van belang was. Uit controles bleek dat zowel NL-Alert als alert.rijnmondveilig.nl beschikbaar waren en direct ingezet konden worden als dat nodig was.

De waarschuwingssirenes worden volgens de gemeente iedere maand getest, overeenkomstig de landelijke afspraken.