In de drukte van de dagelijkse routine vergeten we soms om onze bovenkamer echt uit te dagen. We scrollen gedachteloos door sociale media of kijken televisie om te ontspannen. Hoewel rust belangrijk is, heeft het brein ook actie nodig om fit te blijven. Net zoals je naar de sportschool gaat voor je spieren, moet je de hersenen trainen om scherp te blijven. Strategische spellen en hobby's waarbij je moet nadenken zijn daarvoor de perfecte methode. Ze dwingen je om vooruit te denken, patronen te herkennen en snelle beslissingen te nemen.

Het mooie is dat je dit op talloze manieren kunt doen. De een kiest voor een ingewikkelde legpuzzel van duizend stukjes, terwijl de ander zich verliest in een schaakpartij. Het gaat erom dat je de grijze massa aan het werk zet. Onderzoek toont aan dat mensen die hun hersenen actief blijven uitdagen, op latere leeftijd vaak mentaal vitaler blijven. Het is dus niet alleen tijdverdrijf, maar ook een investering in je eigen gezondheid. Bovendien geeft het oplossen van een lastig probleem of het winnen van een spel een stofje in de hersenen vrij waar je blij van wordt.

De kunst van het beslissen
Bij veel spellen draait het om het maken van de juiste keuze op basis van onvolledige informatie. Je weet niet welke kaarten of stenen de tegenstander heeft, maar je moet toch een plan trekken. Dit is een vaardigheid die in het dagelijks leven ook goed van pas komt. Snel kunnen schakelen en risico's inschatten leer je door het veel te doen in een veilige spelomgeving.

Neem nu kaartspellen. Die zijn al eeuwenlang populair omdat ze een mix van geluk en wijsheid vereisen. Je moet continu tellen en de waarschijnlijkheid afwegen. Het lijkt in die zin op online blackjack, waarbij je op basis van de kaarten op tafel razendsnel moet bepalen of je nog een kaart neemt of past. Die constante afweging tussen voorzichtigheid en durf houdt je geest enorm alert. Je leert omgaan met winst en verlies en traint je concentratievermogen, iets wat in onze huidige maatschappij met veel afleidingen steeds lastiger wordt.

Sociaal contact en competitie
Naast het individuele voordeel hebben spelletjes ook een sterke sociale functie. In veel dorpen en steden zie je dat bridgeclubs of schaakverenigingen nog steeds drukbezocht worden. Het brengt mensen samen die een gezamenlijke passie delen. De competitie zorgt voor een gezonde spanning en geeft gesprekstof. Zelfs als je digitaal speelt, is er vaak sprake van interactie met anderen.

Het sociale aspect is minstens zo belangrijk voor de mentale gezondheid als het spel zelf. Het voorkomt eenzaamheid en houdt je betrokken bij de maatschappij. Een avondje kaarten met vrienden of buren is vaak goud waard. Het gaat om de gezelligheid, de grappen tussendoor en de gedeelde overwinningen of nederlagen. In een tijd waarin veel contact vluchtig en digitaal is, biedt samen een spel spelen een moment van echte verbinding.

Nieuwe dingen blijven leren
De grootste vijand van het brein is de automatische piloot. Als je elke dag precies hetzelfde doet, worden je hersenen lui. Daarom is het goed om af en toe van hobby te wisselen of een nieuw spel te leren. De regels van een onbekend bordspel doorgronden vergt in het begin veel energie, maar dat is juist het teken dat je goed bezig bent. Je vormt nieuwe verbindingen in je hersenen.

Probeer daarom eens iets wat buiten je comfortzone ligt. Was je altijd van de kruiswoordpuzzels? Probeer dan nu eens een sudoku of een cryptogram. Speelde je vroeger altijd dammen? Waag je eens aan backgammon. De variatie zorgt ervoor dat je geest flexibel blijft. Het hoeft allemaal niet op hoog niveau te zijn; plezier en uitdaging staan voorop. Zolang je maar blijft nadenken en jezelf blijft prikkelen, blijf je mentaal in topconditie, ongeacht je leeftijd.