Rotterdam is nog in opbouw. Maak het niet stil voordat het echt leeft.

Een stad leeft niet van plannen op papier, maar van mensen die er zonder moeite naartoe gaan.

Wie, net als ik, is opgegroeid in het centrum van Rotterdam, weet hoe leeg deze stad ooit was. Ik liep naar de basisschool door een binnenstad waar weinig gebeurde. Brede wegen, weinig mensen, geen reden om er te zijn als je er niet moest zijn. Levendigheid was hier geen gegeven, het was iets wat ontbrak.

Dat is geen toeval, maar geschiedenis. Het bombardement heeft Rotterdam opnieuw gevormd. Waar steden als Amsterdam en Utrecht al eeuwenlang draaien op een vanzelfsprekende mix van wonen, werken en verblijven, moest Rotterdam dat opnieuw uitvinden. Met minder woningen in het centrum en een andere opzet bleef die dagelijkse levendigheid lang uit.

Er wordt gezegd dat het honderd jaar duurt om een stad op te bouwen. En om haar echt tot leven te brengen. We zijn op weg. Maar we zijn er nog lang niet.

Pas in de afgelopen twintig jaar begint het centrum te bruisen. Meer bewoners, meer horeca, drukkere winkels, meer beweging. Maar laten we eerlijk zijn: die levendigheid is nog dun, nog broos, en vooral: nog niet vanzelfsprekend. Rotterdam draait niet op toeristenmassa’s. Deze stad moet het hebben van mensen uit de stad en de regio die er even naartoe gaan. Voor een boodschap. Een afspraak. Een avond uit.

En juist dat ‘even’ wordt nu moeilijk gemaakt.

De plannen voor een autoluwe binnenstad worden verkocht als vooruitgang. Schonere lucht, meer rust, prettiger verblijf. Klinkt goed. Maar het negeert een fundamenteel punt: zonder bereikbaarheid geen stad.

Een stad leeft niet alleen op zaterdagmiddag. Ja, dan is het druk. Maar een stad die alleen in het weekend functioneert, is geen stad, dat is een decor. Een evenement. Iets wat je bezoekt in plaats van iets wat je gebruikt.

Loop op een willekeurige maandagmiddag door het centrum. Of op woensdagochtend. Dan zie je de realiteit: lege stukken straat, winkels die het nét niet redden, panden die telkens wisselen of simpelweg leeg blijven. Dat is geen incident. Dat is een signaal.

Zelfs de koopavond, ooit een ankerpunt van stedelijke levendigheid, is uitgehold. Dat gebeurt niet toevallig. Het gebeurt wanneer het minder vanzelfsprekend wordt om de stad in te gaan.

Levendigheid kun je niet ontwerpen. Je kunt haar alleen mogelijk maken.

En dat begint bij iets basaals: dat mensen er makkelijk kunnen komen. Zonder gedoe. Zonder drempels. Zonder eerst een logistieke puzzel op te lossen.

Minder bereikbaarheid betekent minder mensen.
Minder mensen betekent minder beweging.
Minder beweging betekent minder stad.

Zo simpel is het.

Want een stad is geen experiment.
En al helemaal geen evenement.

Herman Hell is eigenaar van Hell's Kitchen met onder meer Café van Zanten, NRC, Grace, Sijf en De Nieuwe Machinist. Hij schrijft over wat hem opvalt in de stad.