De gemeente Barendrecht is net als 52 andere gemeenten aandeelhouder van Eneco. Barendrecht heeft een belang van 0,45%, wat een geschatte waarde van 12 tot 18 miljoen euro vertegenwoordigd. Jaarlijks levert de dividenduitkering 450.000 euro op. Je zou jezelf af kunnen vragen waarom een gemeente aandelen heeft in een commercieel bedrijf, volgens de VVD Barendrecht een verkapte vorm van staatssteun. Echter heeft dit aandeelhouderschap alles te maken met de ontstaansgeschiedenis van het huidige Eneco, namelijk uit samenwerking en door fusies van gemeentelijke nutsbedrijven in 1995. 

Op 31 januari 2017 splitste Eneco Holding NV haar activiteiten. Dit als gevolg van de  Wet Onafhankelijk Netbeheer (WON) – in de volksmond de ‘Splitsingswet’. Deze wet, een initiatief van de Tweede Kamer fracties VVD en D66, bepaalt dat de gas- en elektranetten gescheiden moeten zijn van de productie- en commerciële leveringsactiviteiten, het zogenaamde groepsverbod.  Per 1 februari 2017 zijn het energiebedrijf Eneco Groep en het netwerkbedrijf Stedin Groep aparte ondernemingen. Hoewel de splitsingswet gemeenten niet verplicht de aandelen te verkopen, worden gemeenteraden wel voor de keus gesteld om aandelen van Eneco in de verkoop te zetten.  Overigens is dit niet de eerste keer dat gemeenten voor dit dilemma staan. In 2009 zijn de activiteiten van Nuon en Essent gesplitst en hebben gemeenten en provincies destijds hun aandelen ook verkocht. De verkoop van Nuon en Essent leverde de provincies 13 miljard euro op en de gemeenten 5,7 miljard euro. Wat een fantastische deal! Of toch niet? 

Werkgelegenheid
Laten wij de gevolgen van de verkoop van NUON en Essent eens onder de loep nemen: Essent werd overgenomen door het Duitse RWE en Nuon kwam in handen van het Zweedse Vattenfall. De overnames hebben honderden banen gekost.  Bij Nuon verdwenen honderden Nederlandse banen omdat het moederbedrijf Vattenfall de meeste handelsactiviteiten op het kantoor in Hamburg wilde onderbrengen vanwege de rode financiële cijfers.

Er bestaat een reëel risico dat een deel van de werkgelegenheid net als bij Nuon en Essent naar het buitenland verdwijnt.   De vakbonden waarschuwen daar ook voor. Eneco is met 3500 banen een waardevolle werkgever in de regio, ook indirect bij toeleveringsbedrijven. De PvdA wil deze werkgelegenheid graag behouden. 

Tijdens de commissievergadering  in Barendrecht gaf SGP/CU  aan dat er geen zwaarwegende belangen zijn voor Barendrecht om de aandelen te behouden. Een gedurfde uitspraak! Zeker gezien het feit dat van de ruim 3500 banen bij Eneco, 2300 van die werknemers uit de regio Rotterdam komen, daar valt Barendrecht dus ook onder. Bij eventueel gedwongen ontslagen heeft dit dus direct effect op de lokale economie. 

Duurzaamheid
De verkoop van Eneco gaat niet alleen ten koste van de lokale werkgelegenheid, maar ook ten koste van verduurzaming van ons energiegebruik. Dit wordt ondersteund door de directie Eneco, de vakbonden en de natuur -en milieu organisaties. Ter verduidelijking: Eneco levert in enige buurten van sommige gemeenten niet alleen gas en elektriciteit, maar ook warmte. De (liberale) kerngedachte van de splitsingswet is WEL doorgevoerd waar het de levering van elektriciteit betreft (netwerkbedrijf Stedin is afgesplitst van elektriciteitsleverancier Eneco) maar NIET waar het de levering van warmte betreft. Dat betekent dat Eneco nog steeds eigenaar is van zowel het eigenlijke netwerk als van de installaties die warmte aan dat netwerk leveren. 

Maar op welke manier raakt dit Barendrecht?  Barendrecht wil structureel werken aan de energietransitie naar een duurzame toekomst. Dat is niet alleen goed voor onze inwoners, maar ook voor onze toekomstige generaties. Op dit moment wordt onderzocht of het mogelijk is om elektriciteit op te wekken via bodemwarmte. Dit zou mogelijk zijn door de warmtebron te koppelen aan de bestaande warmtenetten. In Barendrecht is er namelijk een klein warmtenet in Carnisselande en een groot warmtenet op korte afstand in de stadsregio van Rotterdam. Prachtige duurzame voornemens, maar op welke manier is dit haalbaar met buitenlandse investeerders die zich niet zo veel om de lokale belangen in Nederland bekommeren?  Laten wij weer Nuon als voorbeeld nemen. De jaarrekening 2014 van moederbedrijf Vattenfall laat zien dat ruim 38% werd geïnvesteerd in fossiele-energie-opwek zoals kolen en gas. 28% werd geïnvesteerd in duurzame -energie – opwek zoals wind en water. Dit staat haaks op de duurzaamheidsagenda van ons land. 

Vervolg
Uiterlijk 31 oktober wordt elke aandeelhoudende  gemeente verzocht een afweging te maken over het “houden of afbouwen” van de aandelen in Eneco. De adviseurs van de Aandeelhouderscommissie Eneco zullen in dat kader een advies geven met betrekking tot het transactieproces. Een definitief besluit valt pas na de gemeenteraadsverkiezingen in maart. In Barendrecht heeft het CDA in de commissievergadering duidelijk aangegeven dat als een meerderheid van de aandelen niet verkocht zal worden, het CDA hierin meegaat en dus tegen de verkoop van de aandelen zal zijn. Nu de gemeenteraad in Den Haag als groot aandeelhouder besloten heeft de aandelen niet te willen verkopen, is het laatste woord hierover nog niet gerept. 

Tot slot
“We zien dat Eneco nu bijdraagt aan een reeks maatschappelijke belangen. We noemen hier de verduurzaming van het energiesysteem, levering van warmte, werkgelegenheid, innovatie. Bovendien is Eneco als Nederlands bedrijf goed aanspreekbaar op haar beleid en denkt het actief mee over de energietransitie.” Aldus CNV, FNV, Greenpeace en milieudefensie. Net als de PvdA-fracties in Rotterdam, Den Haag, Dordrecht, Ridderkerk en de omliggende regio, is de PvdA Barendrecht tegen deze wens van het snelle geld. De verkoop van Eneco levert op korte termijn veel geld op, maar gaat ten koste van lokale werkgelegenheid en de verduurzaming van ons energiegebruik. Zeker gezien het feit dat we van het aardgas afgaan en elektriciteit steeds belangrijker wordt, vinden wij het behouden van ons aandeel Eneco geen risicovolle speculatie op korte termijn, maar juist een duurzame investering op de lange termijn. De noodzaak om iets te doen voor een schonere planeet en bestaanszekerheid begint in ons land. De overheid moet hier stevig grip op houden, en dat kan met Eneco.
(ingezonden door Reshma Roopram, fractievoorzitter PvdA Barendrecht)